เจาะลึกจิตวิทยา Fawning: เมื่อการเป็นคนดีเกินไปกลายเป็นกลไกเอาตัวรอดที่กัดกินเรา

จุดเริ่มต้นของอาการใจอ่อน ในโลกของความสัมพันธ์

เคยเป็นหรือเปล่า เมื่อเจอคำขอร้อง ปากมันไว ให้พูดว่าได้เลย ทั้งที่งานตัวเองก็ท่วมหัวอยู่แล้ว พอวางสายหรือแยกตัวออกมา ความรู้สึกหนักอึ้ง ก็ลอยขึ้นมาจุกที่หน้าอก นี่ไม่ใช่เรื่องธรรมดา แต่นักจิตวิทยาเรียกมันว่า "การตอบสนองแบบประจบประแจง" (Fawning) ซึ่งมันฝังรากอยู่ใน ระบบประสาท ของเรา ลึกกว่าที่คิด

กลไกการเอาตัวรอดที่สี่ เมื่อสู้ไม่ได้หนีไม่พ้น

ที่ผ่านมาเราเข้าใจว่า เมื่อมนุษย์เจอภัยคุกคาม เราจะมี 3 ทางเลือก คือ สู้ (Fight), หนี (Flight), หรือหยุดนิ่ง (Freeze) แต่ความจริงยังมีอีกทางหนึ่ง นั่นคือการ ประจบประแจง (Fawn) ที่บัญญัติโดย พีท วอล์กเกอร์

เช็กสัญญาณอาการประจบประแจง:
  • พยายามทำให้ตัวเองมีประโยชน์ ทั้งที่ไม่ได้ถูกขอ
  • ลบล้างขอบเขตส่วนตัวทิ้ง เพื่อรักษาบรรยากาศให้สงบ
  • พยักหน้าเห็นด้วยกับทุกคน เพราะกลัวโดนเกลียด
  • อ่านสีหน้าคนอื่นเก่ง ตลอดเวลา

รากเหง้าจากวัยเด็ก ในบ้านที่ตึงเครียด

กลไกนี้ถูกสร้างขึ้น แต่มันถูกสอนผ่านประสบการณ์ ลองคิดถึงคนที่เติบโตมา ในบ้านที่บรรยากาศมาคุ เด็กคนนั้นจะเรียนรู้อย่างรวดเร็วว่าทางที่ ง่ายที่สุดในการผ่านแต่ละวัน คือการ "อย่าสร้างปัญหา" ต้องไม่ทำให้ใครกังวล จนสุดท้าย สิทธิในการพูดว่าไม่หายไป และเมื่อเวลาผ่านไป รูปแบบนี้ก็กลายเป็นระบบอัตโนมัติ

ชีววิทยาของความใจอ่อน ที่ทำให้เราปฏิเสธคนไม่เป็น

งานวิจัยทางจิตวิทยา พิสูจน์แล้วว่า ร่างกายของเราตอบสนองด้วยเคมีบางอย่าง ที่ชื่อว่า ออกซิโทซิน (Oxytocin) หรือฮอร์โมนแห่งความผูกพัน เมื่อรู้สึกไม่มั่นคง เราจะเลือกสร้างพันธมิตร แทนที่จะปฏิเสธ นี่คือกลยุทธ์การเอาตัวรอดที่เนียนกริบ แต่ผลข้างเคียงคือเราจะ ไม่กล้าปกป้องสิทธิ์ของตัวเอง

การกลับมาเป็นตัวเอง เพื่อชีวิตที่สมดุล

การตระหนักถึงอาการฟอว์นนิง คือก้าวแรกของการเปลี่ยนแปลง เราต้องหัดพูดคำว่าไม่ ความสุภาพไม่ได้กำหนดว่า เราต้องลบตัวตนทิ้ง ไปที่เว็บไซต์ ลองให้ความสำคัญกับใจตัวเองก่อน แล้วคุณจะพบว่า ความปลอดภัยในความสัมพันธ์ คือการที่คนอื่นรักเราในแบบที่เราเป็น อย่างแท้จริง

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *